Hà Nội – Lăng mộ đá hàng trăm năm tuổi còn sót lại

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, còn gọi là ấp Thái Hà (nay nằm ở ngõ 252, phố Tây Sơn, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội) được xây dựng năm 1893 bởi Tổng đốc Hoàng Cao Khải (1850 – 1933). Ông là một đại thần dưới triều Vua Thành Thái thời nhà Nguyễn và cũng là một nhà văn, nhà sử học của Việt Nam.

Khu lăng mộ là một quần thể di tích gồm dinh thự, đền thờ, lăng mộ… với trình độ kiến trúc tinh xảo trong nghệ thuật điêu khắc đá của người Việt. Năm 1962, di tích này đã được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích quốc gia, nhưng do thiếu sự quan tâm của các ngành chức năng nên suốt thời gian dài, di tích gần như bị lãng quên, cộng với việc bị người dân chiếm dụng khiến quần thể di tích đã hư hại nhiều.

Công trình quan trọng nhất của khu di tích là lăng Hoàng Cao Khải, xây bằng đá cẩm thạch trắng, nay bị biến thành trụ sở tuần tra Cụm dân cư số 9 của Công an phường Trung Liệt. Phía trước lăng từng có hai hàng lính chầu bằng đá, mỗi hàng gồm 4 người bồng gươm, cao 1,3m, hiện chỉ còn lại 3 bức tượng và cả 3 đều mất phần chân do bị tôn nền ximăng trùm lên, các phần tai tượng, cánh tay cũng bị sứt mẻ.

Phía sau ngôi mộ của ông Hoàng Cao Khải là mộ của con trai ông, tức Hoàng Trọng Phu. Ông Phu từng du học bên Pháp, có bằng kỹ sư, sau về Việt Nam, được nhà Nguyễn giao cho chức Tổng đốc Hà Đông thay cha.

Ông Phu cũng xây dựng cho mình một ngôi mộ đá khổng lồ, to hơn mộ cha, to nhất miền Bắc hồi đầu thế kỷ 20.

Trong khu vực lăng mộ này, chỉ có mộ của con cháu, người thân của ông Hoàng Cao Khải. Theo các cụ kể lại, những người không được làm quan, thì chỉ có mộ nhỏ, là những nấm mồ nằm rải rác trước và sau hai lăng mộ đá khổng lồ.

Không còn ai ở đây, nên toàn bộ khu vực lăng mộ bị bỏ hoang, hai lăng mộ đá khổng lồ của ông Khải và ông Phu cũng không có người trông nom, hương khói.

Theo một số người dân ở gần đây cho biết, do không có người trông nom, nhiều gia đình trước đây đã chuyển mộ đi, chiếm đất xây nhà. Tuy nhiên sau một thời gian, những người này đều gặp đại họa, không chết người thì cũng điên khùng, bệnh tật, làm ăn thất bát, sa sút. Chính vì thế, những gia đình chiếm đất xây nhà sau này không dám di chuyển mồ mả nữa.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải nằm ở ngõ 252, phố Tây Sơn, phường Trung Liệt, quận Đống Đa, Hà Nội.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Lăng Hoàng Cao Khải được xây toàn bộ bằng đá cẩm thạch trắng theo kiểu chữ “Đinh”, dài 8m, cao 6m, bây giờ đã bị biến thành trụ sở tuần tra Cụm dân cư số 9 của Công an phường Trung Liệt, ngoài ra khuôn viên bị biến thành bãi đỗ xe, cất đồ bán hàng của chợ cóc.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Năm 1962, di tích này đã được Bộ Văn hóa xếp hạng là Di tích quốc gia. Tuy nhiên rất nhiều người sống quanh đây đã lâu mà cũng không biết rằng khu lăng mộ này đã được xếp hạng

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Nghệ thuật điêu khắc rồng hết sức tinh xảo. Theo nhiều nhà nghiên cứu, khu lăng mộ này có kiến trúc độc đáo, hiếm gặp ở Việt Nam

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Những nét hoa văn được chạm trổ trên các cây cột sứt mẻ, biến màu theo thời gian

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Phía trước lăng từng có hai hàng lính chầu bằng đá, mỗi hàng gồm 4 người bồng gươm, cao 1,3m. Nhưng hiện chỉ còn lại 3 bức tượng và cả 3 đều mất phần chân do bị tôn nền xi măng trùm lên.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Bên trong lăng mộ là di ảnh của các thế hệ dòng họ Hoàng nhà Tổng đốc Hoàng Cao Khải

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Phần mộ bằng đá được đặt phía bên trong lăng mộ. Dưới nền phần mộ là một lớp đá rất cứng và dày.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Có người đồn rằng, đây chỉ phần phần mộ giả, lại có người khẳng định xác của vợ chồng ông Hoàng Trọng Phu được chôn sâu dưới lòng lăng mộ, dưới lớp đá cứng, không thể đào tới được

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Những mãnh vỡ vứt lăn lóc trong sân. Năm này qua năm khác, quần thể di tích này vẫn đang chịu sự hủy hoại của cả thời gian và bàn tay con người.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Những cột đá được dựng lên cùng bức tường gạch được xây dựng bịt kín không gian xung quanh lăng cũ ngày xưa

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Dù phường Trung Liệt cũng vài lần ra quân dỡ bỏ lấn chiếm, dẹp hàng rong quanh khu di tích, song chỉ một thời gian sau, tình trạng lấn chiếm lại tái diễn

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Cách lăng mộ Hoàng Cao Khải không xa là khu lăng mộ Hoàng Trọng Phu, con trai trưởng của Hoàng Cao Khải. Đây cũng là một công trình kiến trúc bằng đá lớn. Từ năm 1972 đến nay, công trình này đã bị ba hộ dân chiếm dụng.

Khu lăng mộ Hoàng Cao Khải, ấp Thái Hà, lăng mộ đá, di tích quốc gia, kiến trúc

Không thể có được một bức hình toàn cảnh lăng vì mọi hướng đều bị che khuất bởi những ngôi nhà chen chúc nhau. Sau khi “nhảy dù” vào trong lăng này thì tất cả mọi sinh hoạt hàng ngày đều diễn ra bên quan tài đá trong lăng mộ.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *